رفع ارور f1 یخچال الکترواستیل در خانه

یکی از خطاهای رایج که کاربران یخچال الکترواستیل با آن مواجه می‌شوند، ارور f1 یخچال الکترواستیل است. این کد خطا به طور خاص به بروز اختلال در سیستم خنک‌کننده موتور و به طور دقیق‌تر، قطعات مرتبط با “کندانسور” اشاره دارد.

در بسیاری از مواقع، کاربران بلافاصله پس از مشاهده ارور یخچال الکترواستیل به فکر تعویض قطعات گران‌قیمت می‌افتند. اما پیش از دست بردن به آچار و تغییر قطعات، باید بدانید که همیشه یک قطعه فیزیکی نسوخته است. گاهی شرایط محیطی و عوامل خارجی باعث می‌شوند تا سنسورها و برد هوشمند دستگاه دچار اشتباه شده و خطای f1 یخچال الکترواستیل را روی نمایشگر ظاهر کنند. در این مقاله جامع، ابتدا به سراغ دلایل محیطی و غیر قطعه‌ای می‌رویم و پس از بررسی و ارائه راهکار برای آن‌ها، به صورت تخصصی تمام قطعات درگیر در این خطا را کالبدشکافی خواهیم کرد.

۱. عدم رعایت فاصله استاندارد و تهویه نامناسب (خفگی کندانسور)

یخچال‌ها برای دفع گرما به جریان هوای آزاد در پشت و اطراف خود نیاز دارند. اگر یخچال را بیش از حد به دیوار چسبانده باشید یا آن را در داخل کابینت‌هایی با ابعاد کاملاً کیپ قرار داده باشید، هوای گرم در پشت دستگاه حبس می‌شود. در این حالت، سیستم خنک‌کننده پشت دستگاه هرچقدر هم تلاش کند، نمی‌تواند حرارت را دفع کند. 

در نتیجه، دمای موتور و کندانسور به شدت بالا می‌رود. برد الکترونیکی این افزایش دمای غیرطبیعی را تشخیص داده و برای جلوگیری از آسیب‌های فاجعه‌بار، ارور f1 یخچال الکترواستیل را نمایش می‌دهد و کمپرسور را متوقف می‌کند.

برای حل این مشکل یخچال را حداقل ۱۵ الی ۲۰ سانتی‌متر از دیوار پشتی و ۵ سانتی‌متر از دیواره‌های کناری فاصله دهید. اطمینان حاصل کنید که جریان هوای تازه در اطراف موتور به راحتی در گردش است. پس از اصلاح فاصله، دستگاه را از برق کشیده و پس از نیم ساعت مجدداً به برق بزنید تا خطا ریست شود.

۲. تجمع ضخیم گرد و غبار و پرز روی شبکه‌های کندانسور

کندانسور در واقع همان لوله‌های مشکی رنگ و شبکه‌ای پشت یخچال است (که در مدل‌های جدیدتر به صورت یک رادیاتور فشرده در کنار موتور تعبیه شده است). با گذشت زمان، پرز فرش، موی حیوانات خانگی و گرد و غبار محیط به دلیل مکش هوا، روی این شبکه‌ها می‌نشینند. این لایه از آلودگی دقیقاً مانند یک پتوی پشمی عمل کرده و مانع از خروج گرما می‌شود. در این وضعیت، حتی اگر فن با تمام قدرت کار کند، هوا نمی‌تواند از میان لوله‌ها عبور کند و خطای f1 یخچال الکترواستیل ظاهر می‌شود.

راه حل: 

حداقل سالی دو بار باید یخچال را از برق بکشید. با استفاده از یک جاروبرقی با سری برس‌دار و یک فرس مویی نرم، تمام پرزها و آلودگی‌های روی رادیاتور کندانسور و اطراف پروانه‌های خنک‌کننده را به دقت تمیز کنید.

۳. گیر کردن فیزیکی اجسام خارجی

گاهی اوقات یک تکه پلاستیک، یک سیم رها شده، زباله‌های کوچک یا حتی گیر کردن بدن یک حشره بزرگ یا موش بین پروانه‌های خنک‌کننده پشت دستگاه، باعث قفل شدن مکانیکی پروانه می‌شود. در این حالت برد فرمان ولتاژ را ارسال می‌کند اما متوجه می‌شود که چرخشی صورت نمی‌گیرد و جریان بیش از حد کشیده می‌شود.

راه حل: 

قاب پشتی موتور را باز کنید. با یک چراغ قوه مسیر چرخش پروانه‌ها را بررسی کنید. با دست پروانه را بچرخانید تا مطمئن شوید هیچ جسم خارجی مانع حرکت آزادانه آن نیست.

۴. افت ولتاژ شدید و نوسانات برق شهری

موتورهای خنک‌کننده برای شروع به کار نیاز به ولتاژ استانداردی دارند. در زمان‌های اوج مصرف تابستان که ولتاژ شبکه افت می‌کند، ممکن است نیروی کافی برای چرخاندن پروانه‌ها تامین نشود. برد هوشمند دستگاه این توقف عملکرد را به عنوان خرابی سیستم تلقی کرده و ارور f1 را ثبت می‌کند.

راه حل: 

هرگز یخچال را مستقیماً به پریز برق متصل نکنید. حتماً از یک محافظ ولتاژ باکیفیت (ترجیحاً استابلایزر یا ترانس تثبیت‌کننده ولتاژ) استفاده کنید تا جریان برق پیش از ورود به دستگاه کاملاً رگوله و استاندارد شود.

اگر تمام موارد بخش اول را بررسی کردید، دستگاه را تمیز کردید، فاصله استاندارد رعایت شده بود و جریان برق نیز هیچ مشکلی نداشت، اما همچنان با ارور f1 یخچال الکترواستیل مواجه هستید، قطعا یکی از قطعات سخت‌افزاری مرتبط با بخش کندانسور دچار نقص فنی شده است. در ادامه این قطعات را به تفکیک بررسی می‌کنیم.

۵. موتور فن کندانسور

گاز مبرد (گاز یخچال) پس از فشرده شدن توسط کمپرسور، به شدت داغ می‌شود. این گاز داغ وارد لوله‌های کندانسور می‌شود. وظیفه اصلی موتور فن کندانسور این است که هوای محیط را با سرعت و قدرت به سمت این لوله‌ها پرتاب کند تا گاز داغ درون آن‌ها خنک شده و از حالت گاز به مایع تبدیل شود (عملیات تقطیر). بدون این فن، چرخه تبرید عملاً فلج می‌شود.

این فن در گرم‌ترین قسمت یخچال قرار دارد و روزانه ساعت‌ها کار می‌کند. اصلی‌ترین دلایل خرابی آن شامل موارد زیر است:

• خشک شدن روغن بلبرینگ‌ها یا بوش‌های موتور (که باعث اصطکاک شدید می‌شود)
• سوختن سیم‌پیچ داخلی موتور به دلیل کارکرد مداوم در دمای بسیار بالا
• نفوذ رطوبت و زنگ‌زدگی محور آن

در دفترچه راهنمای فنی و نقشه مدار، ارور f1 یخچال الکترواستیل به طور مستقیم به عنوان “نقص در عملکرد فن کندانسور” تعریف شده است. زمانی که سیم‌پیچ این فن بسوزد (مدار باز شود) یا بلبرینگ آن گریپاژ کند (قفل شود)، سنسورهای جریان روی برد اصلی متوجه می‌شوند که مصرف برق این قطعه صفر شده یا به شدت بالا رفته است. در این لحظه برد بلافاصله ارور F1 را نمایش می‌دهد.

چگونه مشکل را حل کنیم؟

1. ابتدا یخچال را از برق بکشید.
2. پنل محافظ پشت یخچال (در پایین‌ترین قسمت پشت دستگاه) را باز کنید.
3. فن را پیدا کنید (معمولاً در کنار کمپرسور قرار دارد). با دست پروانه را بچرخانید. اگر پروانه سفت است و به سختی می‌چرخد، موتور فن گریپاژ کرده و باید تعویض شود.
4. اگر پروانه روان می‌چرخد، باید از یک مولتی‌متر استفاده کنید. مولتی‌متر را روی حالت تست مقاومت (اهم) قرار دهید و پایه‌های سوکت موتور فن را اندازه بگیرید. اگر مولتی‌متر عدد بی‌نهایت (OL) یا مقاومت صفر (اتصال کوتاه) را نشان داد، سیم‌پیچ فن سوخته است.
5. برای حل خطای f1 یخچال الکترواستیل، باید یک موتور فن کندانسور اورجینال الکترواستیل با ولتاژ و توان دقیقاً مشابه تهیه کرده و آن را جایگزین قطعه سوخته کنید.

همانطور که می‌دانید رفع ارور F1 با تعویض موتور، هم هزینه‌بر و هم چالش‌برانگیز است. در صورتی که حرفه‌ی اصلی شما تعمیرات نیست، تعمیر یخچال الکترواستیل را به متخصصین ما بسپارید.

۶. برد الکترونیکی اصلی

برد الکترونیکی اطلاعات را از سنسورهای مختلف (دما، جریان، باز بودن درب) دریافت کرده و بر اساس آن‌ها تصمیم می‌گیرد که چه زمانی کمپرسور را روشن کند، چه زمانی المنت برفک‌زدا را وارد مدار کند و چه زمانی به موتور فن کندانسور دستور چرخش بدهد.

بردهای الکترونیکی بسیار حساس هستند. نوسانات لحظه‌ای برق که از محافظ عبور می‌کنند، می‌توانند باعث سوختن رله‌ها، مقاومت‌ها یا آی‌سی‌های (IC) روی برد شوند. همچنین با گذشت چند سال از کارکرد دستگاه، خازن‌های الکترولیتی روی برد ممکن است باد کرده یا خشک شوند که این موضوع باعث افت ولتاژ در خروجی‌های برد می‌شود.

فرض کنید موتور فن کاملاً سالم است و مانع فیزیکی هم وجود ندارد. اما رله‌ای (کلید الکترومکانیکی کوچکی) که روی برد اصلی وظیفه انتقال برق به فن را بر عهده دارد، خال زده یا سوخته باشد. 

در این حالت، برد الکترونیکی دستور روشن شدن را صادر می‌کند، اما به دلیل خرابی رله، هیچ برقی به فن نمی‌رسد. برد که منتظر کاهش دمای کندانسور است، می‌بیند که سیستم خنک نمی‌شود، بنابراین دچار خطای محاسباتی شده و ارور f1 در یخچال فریزر الکترواستیل را روی پنل جلویی نشان می‌دهد. گاهی اوقات نیز خود آی‌سی پردازنده دچار باگ نرم‌افزاری یا خرابی سخت‌افزاری می‌شود و خطای کاذب ایجاد می‌کند.

چگونه مشکل را حل کنیم؟

1. بررسی برد یک کار کاملاً تخصصی و خطرناک (خطر برق‌گرفتگی) است. پیش از هر اقدامی دو شاخه دستگاه را از پریز خارج کنید و حداقل ۵ دقیقه صبر کنید تا خازن‌های برد تخلیه شوند.
2. قاب برد فرمان را (که معمولاً در پشت یخچال، بالای قاب پشتی یا روی سقف یخچال‌های قدیمی‌تر قرار دارد) باز کنید.
3. در میان سیم‌های متصل به برد، به دنبال سوکت‌های مربوط به خروجی فن کندانسور بگردید (معمولاً با عباراتی شبیه F-Motor، COND FAN یا C-FAN مشخص شده‌اند).
4. با یک ذره‌بین قوی روی این رله‌ها، پایه‌ها و مسیرهای مسی روی برد، به دنبال سوختگی‌های سیاه رنگ (خال زدن)، باد کردن خازن‌ها، ترک‌های میکروسکوپی در پایه‌های لحیم‌شده (لحیم‌سردی) و بوی سوختگی قطعات الکترونیکی بگردید.
5. تعمیر برد یخچال الکترواستیل به مهارت لحیم‌کاری، نقشه‌خوانی و آشنایی با قطعات الکترونیکی نیاز دارد. در بیشتر موارد برای رفع قطعی ارور f1 یخچال الکترواستیل، برد الکترونیکی توسط تعمیرکار متخصص جدا شده، عیب‌یابی (آزمون ولتاژ خروجی به سمت سوکت فن) و با قطعات یدکی استاندارد تعمیر یا به طور کامل با یک برد برنامه‌ریزی شده جدید جایگزین می‌شود.

۷. سیم‌کشی‌ها، سوکت‌های ارتباطی و اتصالات

سیم‌کشی‌ها مانند سیستم عصبی یخچال عمل می‌کنند. آن‌ها برق و اطلاعات (ولتاژهای مستقیم یا متناوب و سیگنال‌های دور موتور) را بین بخش فرمان (برد) و عملگرها (مانند موتور فن کندانسور) جابجا می‌کنند. در واقع این رشته سیم‌ها و سوکت‌های انتهایی آن‌ها هستند که ارتباط بین دو جزء اصلی بالا را برقرار می‌کنند.

یخچال و بخصوص کمپرسور آن، وسیله‌ای با لرزش بالا و دمای تولیدی زیاد است. سیم‌هایی که در نزدیکی موتور و لوله‌های داغ کندانسور کشیده شده‌اند، با گذشت سال‌ها بر اثر گرمای شدید، روکش پلاستیکی خود را از دست داده و خشک و شکننده می‌شوند. لرزش مداوم نیز باعث شل شدن خارهای پلاستیکی سوکت‌ها می‌شود. علاوه بر این، در محیط‌های شرجی مانند آشپزخانه، پین‌های مسی سوکت‌ها به سرعت سولفاته و سیاه می‌شوند (اکسیداسیون). در برخی موارد نادر، جوندگانی مانند موش‌ها که به گرمای پشت یخچال پناه می‌برند، روکش سیم‌ها را می‌جوند و باعث اتصالی می‌شوند.

این قسمت یکی از عوامل بسیار پنهان در بروز انواع کدهای خطا است. اگر رشته سیم متصل کننده فن به برد در میان راه قطع شده باشد (حتی به صورت نامرئی در زیر روکش نسوز)، یا پین سوکت به دلیل سولفاته شدن اتصال کامل برقرار نکند، برق به فن نخواهد رسید. در این شرایط، برد فرمان که هیچ جریان برگشتی (فیدبک) از فن دریافت نمی‌کند، مدار را باز و قطع‌شده می‌پندارد. بنابراین بلافاصله با اعلام کد خطای f1 روی نمایشگر، سیستم را به حالت ایمن (Safe Mode) می‌برد.

چگونه مشکل را حل کنیم؟

1. این مرحله نیاز به دقت بالایی دارد. دستگاه را حتماً از برق جدا کنید.
2. با یک چراغ‌قوه به دقت مسیر سیم‌کشی از برد تا فن کندانسور را وجب به وجب دنبال کنید. به دنبال هرگونه لهیدگی، بریدگی، تغییر رنگ (سوختگی)، یا جویده شدن سیم‌ها باشید.
3. تمام سوکت‌های پلاستیکی در طول مسیر را باز کنید. داخل آن‌ها را نگاه کنید. اگر پین‌های فلزی سیاه، سبز، یا زنگ‌زده شده‌اند، از اسپری‌های تمیزکننده اتصالات الکترونیکی (اسپری کنتاکت‌شوی خشک) استفاده کنید. چند بار سوکت را قطع و وصل کنید تا لایه اکسید تراشیده شود.
4. اگر سوکتی بر اثر حرارت تغییر شکل داده و ذوب شده است، باید آن را به طور کامل بریده و از یک سوکت جدید استفاده کنید یا سیم‌ها را به صورت اصولی با هویه به هم لحیم کرده و از وارنیش حرارتی برای عایق‌بندی آن‌ها استفاده نمایید.
5. برای اطمینان صد درصدی، از مولتی‌متر روی حالت بیزر (بوق) استفاده کنید. یک سر پراب را به ابتدای سیم (در سوکت برد) و سر دیگر را به انتهای سیم (در سوکت فن) متصل کنید. در صورت سلامت سیم، باید صدای بوق ممتد شنیده شود. اگر قطعی وجود داشت، باید مسیر سیم‌کشی آسیب‌دیده با سیم‌های دارای سطح مقطع یکسان تعویض شود. 

با رفع این قطعی‌های پنهان، در اکثر مواقع ارور f1 یخچال الکترواستیل به طور کامل ناپدید می‌شود.

نکات کلیدی و طلایی برای پیشگیری از بروز ارور F1 یخچال الکترواستیل

پس از رفع این خطا، با رعایت چند نکته ساده اما مهم، می‌توانید از خراب شدن مجدد قطعات و نمایش دوباره ارور جلوگیری کنید:

1. سرویس دوره‌ای شش ماهه: مهم‌ترین کاری که می‌توانید انجام دهید، دور کردن یخچال از دیوار هر ۶ ماه یکبار و تمیز کردن کامل رادیاتور پشت آن با جاروبرقی است. این کار به تنهایی از بروز ده‌ها خطای مرتبط با سیستم سرمایشی جلوگیری می‌کند.
2. استفاده از ترانس محافظ معتبر: به جای استفاده از سه‌راهی‌های معمولی یا محافظ‌های ارزان‌قیمت، یک ترانس تثبیت‌کننده ولتاژ مخصوص وسایل برودتی تهیه کنید تا برد و فن یخچال از نوسانات مخرب شبکه در امان بمانند.
3. عدم قرار دادن اجسام در مجاورت موتور: از قرار دادن کیسه‌های پلاستیکی، ظروف یا هر وسیله اضافی در پشت یخچال خودداری کنید تا هیچ جسم خارجی در پروانه‌های کندانسور گیر نکند.

با دنبال کردن دقیق مراحل فوق، می‌توانید به طور ریشه‌ای و تخصصی، خطای f1 یخچال الکترواستیل خود را تشخیص داده و نسبت به رفع آن اقدام نمایید. در نظر داشته باشید که اگر دانش فنی کافی برای استفاده از ابزارهایی مانند مولتی‌متر و کار با برق شهری را ندارید، بهترین و ایمن‌ترین راهکار، کمک گرفتن از تکنسین‌های مجرب و متخصص الماس تعمیر است.